است ، گرچه اقدامات اينچنينى وى ، در پس پرده و كاملا محرمانه انجام مىگرفته تا او از عوارض جانبى آن در امان باشد . بنابراين اگر گزارشى تاريخى دربارهء مسموم شدن آن حضرت به دست منصور وجود داشته باشد ، زمينهء پذيرش آن بيشتر است تا انكار آن به دليل اظهار تأسف منصور ! شخصيت اخلاقى و فقهى امام صادق عليه السّلام دربارهء شخصيت علمى امام صادق عليه السّلام شواهد فراوانى وجود دارد . به نظر شيعه ، نصب ايشان به مقام امامت از جانب خداوند متعال بوده و اين بدان معناست كه آن حضرت داراى شرايط لازم براى احراز اين منصب بوده است . حضرت در ميان اهل سنت ، از نظر روايت حديث و فقاهت و افتاء ، از موقعيت شامخى برخوردار بوده به طورى كه او را از شيوخ مسلّم ابو حنيفه و مالك بن انس و شمار فراوانى از محدثان بزرگ زمان خود به شمار آورده‌اند . مالك بن انس از جمله كسانى است كه مدتى در محضر امام صادق عليه السّلام تلمذ كرده و دربارهء شخصيت آن حضرت چنين مىگويد : و لقد كنت آتى جعفر بن محمد و كان كثير المزاح و التبسم ، فاذا ذكر عنده النبى صلّى اللّه عليه و آله اخضرّ و اصفرّ ، و لقد اختلفت اليه زمانا و ما كنت أراه الّا على ثلاث خصال : امّا مصلّيا و اما صائما و اما يقرأ القرآن و ما رأيته قطّ يحدّث عن رسول الله صلّى اللّه عليه و آله إلّا على الطّهارة و لا يتكلم فى ما لا يعنيه و كان من العلما الزهاد الذين يخشون الله و ما رأيته قط الا يخرج الوسادة من تحته و يجعلها تحتى . « 1 » مدتى خدمت جعفر بن محمد مشرف مىشدم . آن حضرت اهل مزاح بود و همواره تبسم ملايمى بر لبهايش نقش مىبست . هنگامى كه در محضر او نامى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله برده مىشد ، رنگش به سبزى و سپس به زردى مىگراييد . در مدتى كه به خانهء آن حضرت رفت و آمد داشتم او را خارج از سه حال نديدم ؛ يا نماز مىخواند يا روزه بود و يا به قرائت قرآن اشتغال داشت و هرگز بدون وضو از حضرت

--> ( 1 ) . المناقب ، ص 41 به نقل از ابو زهره ؛ الامام مالك ، صص 95 - 94 ؛ و نك : الامام الصادق و المذاهب الاربعه ، ج 2 ، ص 53 ؛ التوسل و الوسيله ، ابن تيميه ، ص 52